Janusz Korczak Stichting: Kinderen hebben iets te zeggen

Janusz Korczak Stichting: Kinderen hebben iets te zeggen

De Janusz Korczak Stichting organiseert op zaterdag 4 november a.s. een conferentie in het Kinderrechtenhuis te Leiden, onder de titel ‘Kinderen hebben iets te zeggen’, bestemd voor ieder die geïnteresseerd is in leven en werken met kinderen, hun rechten en wat zij te zeggen hebben.


Janusz Korczak (1878 of 1879-1942) was het pseudoniem van de Pools-joodse arts, schrijver en pedagoog Henryk Goldszmidt. In Warschau had hij een glanzende carrière als huisarts, tot in 1912 een geheel nieuw joods weeshuis werd geopend waarvoor Korczak als directeur-arts werd gevraagd. Het weeshuis bestond uit een samenraapsel van wezen en halfwezen uit andere tehuizen.

Korczak besloot een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid bij de kinderen zelf te leggen. Hij nam daartoe allerlei maatregelen, zoals het instellen van een kinderparlement en een kinderrechtbank. Deze bestond uit een wisselende groep kinderen die zich uitsprak over allerlei aangelegenheden in het weeshuis. Niet straf maar vergeving en begrip stonden centraal. Ook de opvoeders konden voor de rechtbank worden gedaagd.

Ver voor de Declaratie en het Verdrag over de Rechten van het Kind kwam hij op voor de rechten van kinderen, voor het eerst geformuleerd in zijn hoofdwerk Hoe houd je van een kind uit 1919/1920. Het meest bekend is zijn Het recht van het kind op respect (1929). Daarnaast schreef hij kinderportretten en meerdere kinderboeken, honderden korte en lange essays over kinderen en hun opvoeders. Het weeshuis gaf de eerste kinderkrant ter wereld uit, de ‘Kleine Revue’, waarvan de redactie werd gevormd door kinderen.

Na de inval van Polen door nazi-Duitsland moest het weeshuis verhuizen naar het getto in Warschau. Korczak ging uit bedelen om voedsel voor zijn kinderen. Nog in 1942, in de meest ondraaglijke omstandigheden van honger en uitputting, voerde hij met de kinderen het toneelstuk ‘Het postkantoor’ van Tagore op. Op 6 augustus 1942 werden alle kinderen, Korczak en de resterende medewerkers afgevoerd naar het vernietigingskamp Treblinka en daar vrijwel meteen vergast.

Janusz Korczak is nog steeds een belangrijk voorbeeld voor opvoeders. Hij leerde ons hoe je kinderen beter kunt begrijpen en hoe je ze kunt helpen en blij maken, zelfs als ze verdriet hebben. Het belangrijkste is misschien wel zijn ontdekking dat kinderen heel veel voor elkaar kunnen doen. En dat zij al op jonge leeftijd mogen ontdekken dat ieder kind rechten heeft.

De Janusz Korczak Stichting heeft tot doel het gedachtegoed van Korczak levend te houden. Op 4 november a.s. organiseert de stichting de conferentie ‘Kinderen hebben iets te zeggen’. Tijdens deze conferentie wordt o.a. ook het Jaarboek 2017 ‘Kinderen hebben iets te zeggen’ gepresenteerd, waarin ook een hoofdstuk over De Vreedzame School is opgenomen.