Anti-pestaanpak

Anti-pestaanpak

Onlangs verscheen het rapport van het onderzoek naar de effectiviteit van anti-pestprogramma’s, dat een paar jaar geleden in gang is gezet door staatssecretaris Dekker. Enkele van de onderzochte programma’s bleken aspecten van pesten of gedragsproblemen in de klas te doen verminderen. Van veel kanten is gevraagd waarom De Vreedzame School niet in het onderzoek zat. Dat was een bewuste keuze.


De historie: begin 2014 beoordeelde een onafhankelijke wetenschappelijke commissie op verzoek van het Ministerie van OCW 61 anti-pestprogramma’s die claimden effecten op pesten op school te hebben. Dertien programma’s berustten volgens de commissie op gedegen theoretische uitgangspunten, maar waren (nog) onvoldoende onderzocht op feitelijke effecten op pesten. De Vreedzame School behoorde tot de 13 veelbelovende programma’s die onderzocht zouden kunnen worden.

We hebben echter besloten, na onderzoek naar de voorwaarden waaronder het onderzoek zou plaatsvinden, om De Vreedzame School niet mee te laten doen met dit onderzoek. De Vreedzame School is veel meer dan een anti-pestprogramma. Het is een positief programma voor burgerschapsvorming en sociale competentie, en heeft dus een veel bredere doelstelling dan het voorkomen of bestrijden van pestgedrag. Het beoordelen van het programma door het meten van een effect op pesten doet het programma dan ook tekort.

Bovendien is De Vreedzame School een gecompliceerde interventie (niet zomaar een lesprogramma, maar een complex geheel van interventies die ook deels ontstaan vanuit de scholen zelf). Gedegen onderzoek neemt die complexiteit mee in de onderzoeksopzet. De onderzoeksmiddelen waren echter beperkt. Er was dus weinig gelegenheid om rekening te houden met dergelijke complexiteit. Bovendien mocht er slechts over één jaar gemeten worden. Invoering van De Vreedzame School duurt minimaal 2 jaar. Al met al was onze conclusie dat we er weinig vertrouwen in hadden dat dit onderzoek goed kon worden uitgevoerd en kozen ervoor om niet deel te nemen aan het effectonderzoek.

Uiteindelijk zijn zes programma’s onderzocht op hun effectiviteit t.a.v. pesten. In een eerder stadium is KiVa onderzocht. Enkele van de onderzochte programma’s bleken aspecten van pesten of gedragsproblemen in de klas te doen verminderen. Vooral de specifiek op pesten gerichte universele programma’s PRIMA (in eerder onderzoek) KiVa en, voor jonge kinderen, Taakspel zijn binnen een jaar effectief tegen aspecten van pesten. De Kanjertraining heeft geen aantoonbaar effect op pesten in het algemeen, maar lijkt op basis van huidig en eerder onderzoek een effect te kunnen hebben in klassen met veel conflicten, met name wanneer het wordt gegeven door een externe psycholoog. Het specifiek op individuele kinderen met ernstiger gedragsproblemen gerichte selectieve programma Alles Kidzzz is niet effectief tegen pesten maar vermindert gedragsproblemen volgens de leerkracht wel sterk.

Ondertussen blijven wij ons pleidooi houden voor goede, ‘vreedzame’ scholen die werk maken van een positief pedagogisch klimaat, waarin kinderen zich inleven in elkaar, zich bekommeren om elkaar en open staan voor verschillen. Daar heb je meer aan dan antipestprogramma’s.